خلاصه تحقیق مقاله نگهداری بهره ور فراگیر ( TPM )
فصل اول
مقدمه
صنعت در ایران از دیرباز تاکنون به عنوان بخش مهمی از بدنه جامعه شناخته شده است. در قدیم صنعت بیشتر در خدمت اهداف نظامی مثل تولید وسایل جنگی، سپر، شمشیر و نیزه و… بوده که در مواقع خاص و شرایط ویژه از آن استفاده می شده است. البته ایرانیان در زمینه تولید وسایل تزئینی نیز ید طولایی دارند. آنها در این زمینه با استفاده از قدرت تولید صنعتی و با یاری روح هنرمندانه خود دست به خلق آثار زیبایی زده اند که امروزه نیز این ترکیب زیبای هنر و صنعت ایرانی زبانزد خاص و عام است. اما صنعت در قدیم اغلب به استفاده انسان از یکسری مواد اولیه که اغلب آهن، چوب، مفرغ و … بوده اند و انجام یکسری عملیات فیزیکی روی آنها برای تولید محصولی خاص گفته می شده است.
صنعت به معنای امروزی و جدید آن تقریباً از اواخر دوران قاجاریه و با حضور قدرت های صنعتی جهان مثل بریتانیا، آلمان و فرانسه در ایران آغاز بکار نمود. به همین دلیل زیربنای ساختار صنعتی ایران را می توان وابسته به صنایع اروپایی دانست. همان طور که هم اکنون نیز شاهد آن هستیم، کارخانجات و صنایع ایران شباهت زیادی به صنایع اروپایی به ویژه آلمان و انگلستان دارند.
روند مدیریت بخش صنعت در جهان بعد از پایان جنگ جهانی دوم به طور کامل دگرگون شد و سیستم های مهندسی نگهداری و تعمیر (نت) نیز از همان زمان به مرور وارد بخش تولید شد. هدف اصلی این قسمت به حداقل رساندن زمان تلف شده در محیط کاری و به حداکثر رساندن بازده تولید می باشد. مخترع اصلی این روش آمریکائیها می باشند که در دهه پنجاه میلادی روشهای مهندس نگهداری و تعمیر موسوم به PM را به وجود آوردند که در قسمت های بعدی به جزئیات آن می پردازیم. اما این پروژه سعی دارد به روش مهندسی نگهداری و تعمیر (نت) بهره‌ور فراگیر (TPM: Total Productive Maintenance) که محصول زحمت و تلاش مهندسین ژاپنی است بپردازد. دلیل اصلی انتخاب این موضوع را می توان اهمیت زیاد آن برای صنعت ایران دانست. TPM در حقیقت یک سیستم روان، ساده، کارآمد و از همه مهمتر ارزان قیمت می باشد که خصلت های آن با فرهنگ و سنت ایرانی تطابق زیادی دارد و می تواند برای صنعت کشور مفید فایده باشد. همان طور که می دانیم مشکل اصلی صنعت ایران در حال حاضر نبود یک سیستم مدیریتی قدرتمند و کارا می باشد که اعمال TPM می تواند راه حل خوبی مخصوصاً برای کارخانجات و کارگاههای نه چندان بزرگ کشور باشد.
TPM در حال حاضر در بسیاری از صنایع ژاپن بکار گرفته شده و شرکت معتبر JIPM (Japan Institute of plant Maintenance) نیز روز به روز نواقص آن را برطرف کرده و نسخه های جدید و کامل تر آن را به بازار عرضه می کند. از جمله شرکت های ژاپنی که TPM در آنها موفق بوده می توان به تویوتا (Toyota)، لاستیک توکایی (Tokai)، دایهافسو (Daihafsu)، فولاد نیپون (Nippon)، شرکت ایناکس (Inax)، شرکت کونیکا (Konica)، شرکت صنایع کایابا (Kayaba)، و شرکت کوبوتا (Kubota) اشاره نمود.
اما سرآغاز ایجاد TPM به بعد از جنگ جهانی دوم بر می گردد. بعد از پایان جنگ جهانی دوم و با باز شدن فضای سیاسی حاکم بر نظام بین الملل کشورهای زیادی برای بدست آوردن قدرت های اقتصادی با هم به رقابت پرداختند. در این بین ژاپن نیز که بخش زیادی از کشورش را در جنگ از دست داده بود متکی بر نیروی جوان و کاری خود سعی داشت از مسابقه قدرت عقب نماند. در این راستا ژاپنی های تکنیک های ساخت و تولید و مدیریت را از آمریکا به کشور خودشان وارد کرده و آنها را با شرایط ویژه کشور خود سازگار نمودند. در نیتجه این اقدامات، محصولات کشور ژاپن در سراسر جهان با توجه به کیفیت بالای آن مشهور شده و توجه جهانیان به شیوه های مدیریتی ژاپنی مجذوب گردید.
بنابردلایلی که گفته شد می توان به این نتیجه رسید که با توجه به شباهت زیاد شرایط فعلی کشور ما با ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم، سیستم های مدیریتی TPM در ایران می تواند به موفقیت های چشمگیری دست پیدا کند، البته تنها در صورتی این امر میسر می شود که ما هم همانند ژاپن دست از کپی برداری محض از سیستم های غربی برداشته و توجه به مزیت ها و مشکلات فرهنگی، اجتماعی اقتصادی را در دستور کار خود قرار دهیم
فصل دو
مدیریت فنی
(حفاظت فنی، تروتکنولوژی)
2-1 تعریف سیستم
یک سیستم را می توان به صورت مجموعه ای از عناصر که برای انجام مأموریت و یا رسیدن به هدف خاصی با کمیت و کیفیت معلوم، طراحی و ساخته شده و با ترتیب معینی با یکدیگر ترکیب شده اند، تعریف نمود. برای مثال، یک شبکه سراسری مخابراتی در یک کشور، یک کارخانه تولیدی، یک شرکت هواپیمائی، یک ماشین تولید منفرد، و حتی یک وسیله ساده و کوچک نظیر قلم خود نویس نمونه هائی از هزاران نمونه قابل بیان در چهارچوب تعریف بالا می باشند.
عناصر تشکیل دهنده سیستم به نحوی که در این مباحث مورد نظر خواهند بود به دو بخش اصلی قابل تقسیم می باشند:
هسته اصلی، شامل عناصر اجرا کننده مأموریت
عوامل و امکانات پشتیبانی، شامل وسائل و امکانات بررسی و آزمایش شرایط فنی، و تکنولوژیکی، ابزار نگهداری و تعمیرات، قطعات یدکی، اسناد و مدارک فنی نظیر نقشه‌ها، دستورالعملهای نگهداری و تعمیر و بهره‌برداری، و… پرسنل آزموده و آماده برای بکارگیری روشها …
توجه به این نکته لازمست که در صورتیکه از یک سیستم تنها هسته اصلی مورد ملاحظه قرار گیرد، و عوامل و امکانات پشتیبانی برای سیستم فراهم نباشد، آنگاه گو اینکه ممکنست هسته اصلی از عهده اجراء مأموریت بر آید، ولی این مأموریت نمی تواند در کمیت معلوم و از پیش تعیین شده، و با کیفیت مشخص و از پیش تعیین شده ای توسط هسته اصلی اجرا گردد. برای مثال، در یک سیستم هواپیمائی، هسته اصلی عبارت از هواپیما است که در آسمان مأموریت پرواز و انتقال بار و یا مسافر را انجام می دهد. برای هسته اصلی امکان پذیر نخواهد بود که بدون برخورداری از امکانات پشتیبانی نظیر بازرسیهای فنی، تعیرات پیشگیری، تعویض قطعات، … مأموریت های خود را با کمیت معین (مثلاً چند سال) و با کیفیت معین (مثلاً برخورداری از ایمنی و قابلیت اطمینان کافی) به انجام برساند. در شکل 1 یک سیستم که از دو زیرمجموعه “هسته اصلی” و امکانات پشتیبانی تشکیل شده است نشان داده شده.
شکل 1- یک سیستم متشکل از هسته اصلی و امکانات پشتیبانی
تاریخ صنعت نشانگر این حقیقت است که در گذشته های نه چندان دور، از یک سیستم تنها هسته اصلی، بدون در نظر گرفتن عوامل و مسائل پشتیبانی طراحی و ساخته شده و رسیدگی به احتیاجات پشتیبانی پس از نصب و راه اندازی، و احیاناً به کارگیری سیستم، در لحظه وقوع اولین رکود مورد توجه واقع شده.
در این شرایط در موارد زیاد مشاهده گردیده که بین عناصر تشکیل دهنده از نظر عوامل پشتیبانی سازگاری کافی وجود نداشته، و هسته اصلی در موقعیتی که مورد بهره برداری قرار گرفته، قابلیت قبول امکانات پشتیبانی را نداشته است. شاید احتیاج مبرم به رسیدن به هدف، و شوق دستیابی سریع به نیتجه قابل حصول از ابداع و اکتشاف تا اندازه زیادی در این امر تأثیرگذار بوده و باعث شده است که در لحظات طراحی و ساخت تجهیزات، مسائل و عوامل پشتیبانی مورد توجه کافی واقع نشده، با به طور کلی مورد اغماض قرار گیرند.
در سالهای اخیر، در مراحل پیشرفته این موضوع مورد توجه واقع شده که عناصر و عوامل پشتیبانی (لجستیک) به عنوان جزئی غیرقابل تفکیک از یک سیستم تعریف شوند. در چهارچوب این تعریف لازمست از همان لحظه که فکر و تصور ایجاد یک سیستم مطرح می شود، همراه و همگام با طراحی، ساخت، نصب و راه اندازی هسته اصلی، امکانات پشتیبانی نیز به صورتی سازگار و متعادل با هسته اصلی، مراحل طراحی، ساخت، نصب و راه اندازی را طی نمایند.
2-2 تروتکنولوژی
گفته شد که در مراحل طراحی یک سیستم، علاوه بر در نظر گرفتن عواملی نظیر ظرفیت تولید، یا هزینه های تولید، نصب، و بهره وری از سیستم، عوامل با اهمیت دیگری که لازمست همگام و سازگار با عوامل تولیدی مورد نظر قرار گیرند در پاسخگویی به سؤالات زیر قابل تعریف می باشند:
1-تجهیزات چگونه طراحی و تولید شوند که عمر اقتصادی بیشتری داشته باشند و بتوان به راحتی و با هزینه کم آنها را نگهداری و تعمیر نمود؟
2- در دوران بهره برداری از تجهیزات چگونه عمل شود که تجهیزات خرابی کمتری داشته باشند، و سرعت فرسودگی آنها در حدودی اقتصادی و قابل کنترل باشد؟
توجه به دو عامل بالا مخصوصاً عامل اولی تا اوائل نیمه دوم قرن حاضر مورد اغماض واقع شده، تنها از نیمه دوم قرن حاضر، به علت بالا رفتن سطح دانش و تکنولوژی، و پیچیدگی طرح و حرکات ماشین آلات، و هزینه های سنگینی که در اثر رکودهای غیر منتظره ماشینها به سیستمهای صنعتی تحمیل می شود، موضوع مورد توجه واقع شد و عنوانی جدید از فعالیتها را به صورتی مشخص و قابل تعریف در چارچوب فعالیتهای لازم در طراحی سیستمها باز نمود.
مجموع فعالیتهایی که پاسخگوی دو سؤال بالا باشند در سالهای اخیر در صنعت جهانی، تروتکنولوژی (Terotecnology) نامیده می شود این واژه ترکیب کلمه یونانی terin به معنای نگهبانی یا حفاظت و کلمه technology به معنای دانش فنی یا فن بوجود آمده و بنابر این ترجمه تحت اللفظی آن دانش حفاظت فنی یا به خلاصه «حفاظت فنی» می شود. در این پروژه این رشته از فعالیتها به همین نام، یا به واژه مدیریت فنی خوانده خواهد شد.
فعالیتهای ردیف دوم که مربوط به دوره بهره برداری از ماشین است، در فرهنگ صنعتی کشور ما عناوینی نظیر تعمیرات و تعمیرات نگهداری را به خود گرفته اند. در سالهای اخیر در ایران رسم بر این بوده که این دسته از فعالیتها (در راستای مقدم داشتن امور نگهداری به امور تعمیرات بعد از خرابی) به عبارت نگهداری و تعمیرات نام برده شوند. در این پروژه نیز همواره از عبارت نگهداری و تعمیرات استفاده شده و در مراحلی از اصطلاح نت به کسر حرف اول، با الهام گرفتن از حروف اول کلمات نگهداری و تعمیرات استفاده شده.
لزوم توجه به مسائل محافظت فنی از دستگاهها و برقراری سیستم منظمی که با مدیریتی متشکل، به امور نگهداری و دارائیهای فیزیکی (شامل ماشین آلات تولید، تجهیزات تأسیسات و ساختمانها …) رسیدگی نماید هم اکنون در جهان صنعتی بحد کافی احساس می شود. در جهت بهبود بازدهی تولید و کارآئی تجهیزات، لازمست فعالیتهای مدیریت فنی (ترتکنولوژی) در مراحل طراحی، ساخت، نصب و راه اندازی و بهره برداری در سیستمهای صنعتی به عنوان یک بخش اساسی و بنیانی مورد ملاحظه قرار گیرند.
شکل 2 فعالیتها و ارتباطات بین فعالیتهای قابل قابل اعمال بر روی هسته اصلی و بر روی امکانات پشتیبانی را در چهار مرحله عمر یک سیستم نشان می دهد.
شایان ذکر است که به عنوان مثال، در دهه سالهای 1960 بر اساس تخمینهای گروه مهندسین نگهداری و تعمیرات در کشور انگلستان، هزینه های سالیانه نگهداری و تعمیرات در کارخانه های تولید ماشین آلات، بالغ بر سه بیلیون پاند بوده، و این مبلغ پیش از جمع هزینه های صرف شده در سال جهت تأمین بهداشت ملی برای آن کشور بوده است.
شکل 2- مراحل تروتکنولوژی
با توجه به ضایعات و هزینه های ناشی از عدم وجود روشهای مناسب و علمی در نگهداری و تعمیرات، و مدیریت فنی، در آوریل 1970 کمیته ای با عنوان تروتکنولوژی فعالیتها و مطالعات خود را در انگلستان بنا نهاد. امور تروتکنولوژی (مدیریت فنی) توسط این کمیته به شرح زیر تبیین گردید:
تروتکنولوژی عبارت است از ترکیبی از فعالیتهای مدیریتی، مالی، مهندسی، و سایر اموری که در راستای هزینه های تأمین یک سیکل عمر اقتصادی (بهینه) بر روی دارائیهای فیزیکی اعمال می شوند. تروتکنولوژی مشخصات فنی و طراحی کارخانه، ماشین آلات، ساختمانها و ساختارها فیزیکی را از نظر قابلیت اطمینان و قابلیت تعمیر (تعمیر پذیری) مورد ملاحظه قرار داده، و در دوران نصب، و راه اندازی و بهره برداری از آنها مسائل نگهداری و تعمیر و بهسازی را زیر نظر داشته و تا لحظه جایگزینی ادامه می یابد.
امور اطلاعات بازتابی (Feed-back) نیز در مورد مسائلی طرح، کارآئی، هزینه های سیستم، در چهارچوب تروتکنولوژی مورد نظر قرار می گیرد.
فهرست تحقیق مقاله نگهداری بهره ور فراگیر ( TPM )
فهرست:
مقدمه...................................................................................................................................... 1
مدیرت فنی (حافظت فنی، تروتکنولوژی)..................................................................... 5
تعریف سیستم ............................................................................................................ 6
تروتکنولوژی................................................................................................................... 8
اهداف مدیریت فنی..................................................................................................... 12
جایگاه امور مدیرت فنی در صنایع.......................................................................... 13
شرایط فعلی نگهدار و تعمیرات و امور مدیریت فنی درصنایع ایران......................... 15
علل وجود نارسایی در امور نگهداری و تعمیرات................................................. 19
برنامه ریزی و کنترل در نگهداری و تعمیرات.................................................................. 22
تعریف عمومی............................................................................................................... 23
بخشهای اصلی تشکیل دهنده امور مدیریت فنی................................................ 24
فعالیت بخش امور اجرایی نگهداری و تعمیرات ................................................. 25
عوامل موثر در تعیین میزان اعمال تعمیرات پیشگیری.................................... 27
هزینه های مورد نظر و روند تغییرات آنها............................................................. 30
مدل پیشنهادی برای کنترل عملیات و آمار و اطلاعات.................................... 32
نقش بخش مهندسی در امور مدیریت فنی.......................................................... 34
کاربرد کامپیوتر در برنامه ریزی و کنترل امور مدیریت فن (نت)................................ 38
کلیات...............................................................................................................................39
لیست نمونه ای از خدمات قابل دریافت از کامپیوتر در امور مدیریت
فنی................................................................................................................................................. 42
نگهداری و تعمیرات بهره ور فراگیر..................................................................................... 45
از نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه (PM) تا نگهداری و تعمیرات بهره ورفراگیر(TPM) 46
تاریخه TPM............................................................................................................... 50
ارتباط بین TPM، تروتکنولوژی و پشتیبانیهای فن......................................... 54
معرفی TPM در کارخانه......................................................................................... 56
تهیه برنامه کلات TPM........................................................................................... 59
ساختار پیشرفت و تکامل TPM............................................................................ 60
آموزشهای ابتدایی TPM......................................................................................... 62
اثر بخشی تجهیزات، ضایعات مزمن و سایر نظریه ها در توسعه و ترویج TPM.. 65شش ضایعه بزرگ که باعث محدودیت اثر بخشی تجهیزات می شوند........ 66
ضایعات خرابیهای اضطراری.............................................................................. 66
ضایعات آماده سازی و تنظیم........................................................................... 68
ضایعات حرکت بدون تولید............................................................................... 68
ضایعات کاهش سرعت........................................................................................ 69
ضایعات کیفیت و دوباره کاری.......................................................................... 70
ضایعات آغاز تولید............................................................................................... 71
تحلیل P-M و ضایعات مزمن.................................................................................. 71
روش تحلیل P-M.............................................................................................. 73
افزایش سطح مهارتها از طریق TPM.................................................................. 77
اهداف تحلیل مهارتها........................................................................................... 80
طراحی و اجرا یک سیستم TPM.................................................................................... 84
مقدمه.............................................................................................................................. 85
مارپیچ مرگ یا سیستم ............................................................................................. 87
TPM در مقابل روشهای قدیمی............................................................................ 89
تهیه چک لیست های مقدماتی TPM................................................................. 90
نقش ها و مسئولیت هایمشخص در یک سیستم TPM................................. 95
وظایف اصلی کاربران در خط تولید................................................................ 96
وظایف بخش نگهداری و تعمیر TPM......................................................... 98
طراحی یک سیستم نگهداری فر اگیر مستقل TPM.................................................. 102
کلیات............................................................................................................................... 103
مرحله اول: آشنایی با کار در محیط تمیز و مرتب.............................................. 104
مرحله دوم: شناسایی ریشه اصلی مشکلات......................................................... 109
مرحله سوم: جمع بندی و آنالیز کردن داده ها و اطلاعات.............................. 111
مرحله چهارم: مشخص کردن و بیان نکات کلیدی انجام کار........................... 115
مرحله پنجم: آموزش کاربران، کارگران و مدیران................................................ 116
مرحله ششم: تامین قطعات یدکی و لوازم مورد نیاز......................................... 119
مرحله هفتم: چرخه را تکرار کن، TPM پایانی ندارد...................................... 121
فاکتورهای قابل اندازه گیری در TPM................................................................ 126
MTBF و MTTR......................................................................................... 126
کاربری سودمند واقعی (APU)...................................................................... 130
محاسبه APU..................................................................................... 131
اهداف نهایی TPM.................................................................................................... 134
آموزش مهارتهای نگهدری و تعمیرات (نت)...................................................................... 135
مقدمه.............................................................................................................................. 136
مسئولیتهای کارگران خط تولید و کارکنان بخش نت....................................... 137
10-2-1-چهار وظیفه اصلی اپراتور................................................................................ 139
آموزش مهارت های نت.............................................................................................. 142
اهداف و برنامه ها.................................................................................. 142...........
درس اول: پیچ و مهره ها.................................................................... 142
درس دوم: خارها و یاتاقانها.......................................................................... 145
درس سوم: انتقال نیرو.................................................................................. 146
درس چهارم: هیدولیک، نیوماتیک و کاسه نمدها................................. 147
پیاده سازی برنامه های آموزشی و کارورزی......................................................... 149
آموزش امور نت به کارگران خط تولید (اپراتورها)152
سایر دورههای آموزشی مربوطه................................................................................ 154
آموزش مدرسین............................................................................................. 154
دوره روشهای نت............................................................................................ 155
دوره آموزش سیم کشی برقی و ابزار دقیق............................................ 157
بررسی شرایط فنی ماشین ها.................................................................... 158
آهمیت آموزش در محل کار...................................................................................... 159
فعالیتهای گروههای کوچک TPM.................................................................................... 160
ترکیب فعالیتهای گروههای کوچک با سازمان..................................................... 161
مقایسه گروههای QC,ZD...................................................................................... 162
مقایسه سازمان های رسمی وغیر رسمی................................................. 164
تفاوت در اهداف.............................................................................................. 165
گروههای کوچک TPM متکی بر مدل ZD........................................ 166
مدیریت بر گروههای TPM..................................................................................... 167
اهداف گروهها با اهداف کلی شرکت تطابق دارند................................. 169
انگیزه و روحیه برتر=سودمندی بیشتر..................................................... 169
ترویج و توسعه فعالیتهای گروههای کوچک......................................................... 170
کارگران بازیکنان نقش اصلی هستند........................................................ 171
نقش مدیران در ترویج و توسعه گروهها.................................................. 172
رهبری در گروههای کوچک........................................................................ 174
نقش مدیریت تراز اول.................................................................................. 175
پرورش کارکنان توانمندی و دارای خود انگیزگی................................. 176
ایجاد یک فضا و محیط کار مناسب و مطلوب........................................ 177
ارزیابی پیشرفت گروههای کوچک............................................................. 179
اندازه گیری اثر بخشی TPM............................................................................................. 182
دلیل نیاز به اندازه گیری اثر بخشی........................................................................ 183
اندازه گیری اثر بخشی تجهیزات............................................................................. 184
اثر بخشی کلی تجهیزات.............................................................................. 184
قابلیت دسترسی (نسبت بهره برداری)..................................................... 184
نسبت کارایی................................................................................................... 185
نسبت کیفیت.................................................................................................. 185
زمان واحد آماده سازی................................................................................. 185
شاخصهای قابلیت اطمینان و قابلیت تعمیر.......................................................... 185
شاخصهای قابلیت اطمینان.......................................................................... 185
شاخصهای قابلیت تعمیر............................................................................... 186
اندازه گیری کارایی فعالیت های نت....................................................................... 186
نسبت تعمیرات اضطراری (نسبت BM)................................................ 186
نسبت نیروی انسانی اضطراری................................................................... 187
نسبت دستیابی به تعمیارت پیشگیری.................................................... 187
روند عملیات بهسازی و ارتقاء قابلیت تعمیر........................................... 187
اندازه گیری شاخصهای مرتبط با بهره وری، کیفیت، هزینه، زمان تحویل، بهداشت صنعتی ایمنی و روحیه 187
جمع بندی..................................................................................................................... 187
پیوست A: جایزه PM برای کارخانجات موفق در TPM..................................................... 190
پیوست B: ارائه تقاضا برای دریافت جایزه PM......................................................................... 193
پیوست C: شاخصهای اهدایی جایزه PM................................................................................... 196
واژه نامه.................................................................................................................................................. 204
مراجع...................................................................................................................................................... 209
منبع:
ندارد.