تحقیق مقاله نماز جماعت

آئین اسلام ، از بعد اجتماعى مهمى برخوردار است و با عنایت ‏به ‏برکات آثار وحدت و تجمع و یکپارچگى ،در بسیارى از برنامه‏هایش‏بر این بعد ،تکیه و تاکید کرده است. برگزارى نمازهاى روزانه واجب نیز به صورت جماعت و گروهى ، یکى از این برنامه‏هاست.

 در اینجا به اهمیت‏«نماز جماعت‏»و آثار گوناگون آن اشاره‏مى‏کنیم:

اهمیت نماز جماعت

غیر از آثار فردى و اجتماعى نماز جماعت(که به آنها اشاره خواهدشد) پاداش‏هاى عظیمى براى آن بیان شده که در اینجا به بعضى از روایات ،اشاره مى‏شود. از رسول خدا(ص)نقل شده که:«من سمع النداء فلم یجبه من غیرعله فلا صلاه له‏» (1) نماز کسى که صداى اذان را بشنود و بى دلیل،در نماز جماعت ‏مسلمانان شرکت نکند ،ارزشى ندارد.

در حدیث ،تحقیر نماز جماعت ،به منزله تحقیر خداوند بشمار آمده‏است:«من حقره فانما یحقر الله‏» (2) شرکت دائم در نماز جماعت ،انسان را از منافق شدن بیمه مى‏کند . (3) و براى هر گامى که به سوى نماز جماعت و مسجد برداشته شود ،ثواب‏و حسنه در نظر گرفته شده است. (4) همین که کسى براى شرکت در نماز جماعت از منزل خارج‏ مى‏شود ،یا در مسجد، در انتظار نماز جماعت‏به سر مى‏برد پاداش کسى ‏را دارد که در این مدت ،به نماز مشغول بوده است. (5) تعداد حاضران در نماز جماعت ،هر چه بیشتر باشد ،پاداش آن بیشتراست.این کلام رسولخداست که فرمود:«ما کثر فهو احب الى الله‏» (6) حدیث جالبى در بیان فضیلت نماز جماعت است که قسمتى از آن‏در رساله‏هاى عملیه هم ذکر شده است. ترجمه تمام حدیث چنین است:

اگر اقتدا کننده 1 نفر باشد ،پاداش 150 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کننده 2 نفر باشد ،پاداش 600 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کننده 3 نفر باشد ،پاداش 1200 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کننده 4 نفر باشد ،پاداش 2400 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کننده 5 نفر باشد ،پاداش 4800 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کننده 6 نفر باشد ،پاداش 9600 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کننده 7 نفر باشد ،پاداش 19200 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کننده 8 نفر باشد ،پاداش 36400 نماز داده مى‏شود .

اگر اقتدا کنندگان و امام جماعت‏به 10 نفر رسیدند ،پاداش‏72800 نماز دارد.

ولى ،همین که عدد افراد از ده نفر گذشت ،حساب آنرا جز خدا کسى نمى ‏داند . (7) در حدیث دیگر است:هر که نماز جماعت را دوست‏بدارد ،خدا وفرشتگان او را دوست مى‏دارند. (8) در زمان پیامبر(ص)هرگاه افراد نماز جماعت کم مى‏شدند،آنحضرت به جستجو و تفقد از افراد مى‏پرداخت و مى‏فرمود :شرکت در نماز صبح و عشاء ،بر منافقان از هر چیز سنگین‏تر است. (9) قرآن نیز ،از اوصاف منافقان ،بى حالى و کسالت هنگام نماز را بیان‏کرده است. (10 چرا که سحر خیزى و حضور در جماعت مسلمین ،آن هم از راه ‏هاى دور و در گرما و سرما ،نشانه صداقت در ایمان و عشق نمازگزار است.

حضور در نماز جماعت ،خاص یک منطقه نیست .انسان در هر جا که باشد ،خوب است‏به فکر نماز جماعت و حضور در آن و تشویق‏دیگران باشد.

رسول خدا(ص)در باره اهمیت جماعت ، فرمود:

«صلاه الرجل فى جماعه خیر من صلاته فى بیته اربعین ‏سنه . قیل :یا رسول الله! صلاه یوم؟ فقال(ص): صلاه ‏ واحده ‏» (11) یک نماز با جماعت ،بهتر از چهل سال نماز فرادى در خانه‏است. پرسیدند :آیا یک روز نماز؟ فرمود :بلکه یک نماز.

و مى‏فرمود : صف‏هاى نماز جماعت ،همانند صف‏هاى فرشتگان در آسمان چهارم است. (12) اولین نماز جماعتى هم که بر پا شد،به امامت رسول خدا و شرکت‏حضرت على(ع)و جعفر طیار(برادر حضرت على (ع))بود .همین که‏ابوطالب ،فرزندش على(ع)را دید که به پیامبر اقتدا کرده ،به فرزند دیگرش جعفر گفت :تو نیز به پیامبر اکرم اقتدا کن و این جماعت دو سه ‏نفرى ،پس از نزول آیه «فاصدع بما تؤمر» بود،که فرمان به علنى ساختن‏دعوت و تبلیغ مى‏داد. (13)

آثار نماز جماعت

بر پایى فریضه‏ هاى دینى به صورت دسته جمعتى ،غیر از پاداش‏ هاى فراوانى که یاد شد ،در زندگى فردى و اجتماعى امت مسلمان نیز ،آثارمثبت و فراوانى دارد که به برخى اشاره مى‏شود:

1- آثار معنوى

بزرگترین اثر معنوى نماز جماعت ،همان پاداش‏هاى الهى است که گفته شد.روایت است که شبى،على علیه السلام تا سحر به عبادت‏مشغول بود. چون صبح شد،نماز صبح را به تنهائى خواند و استراحت‏کرد.

رسول خدا(ص)که آنحضرت را در جماعت صبح ندید،به خانه او رفت. حضرت فاطمه(ع)از شب زنده‏ دارى على(ع)و عذر او از نیامدن به‏مسجد سخن گفت. پیامبر فرمود: پاداشى که بخاطر شرکت نکردن درنماز جماعت صبح ،از دست على(ع)رفت، بیش از پاداش عبادت تمام‏شب است. (14) رسول خدا(ص)فرموده است:

لان اصلى الصبح فى جماعه احب الى من ان اصلى لیلتى‏حتى اصبح (15) اگر نماز صبح را به جماعت ‏بخوانم ،در نظرم محبوب‏تر ازعبادت و شب زنده‏دارى تا صبح است.

بخاطر همین فضیلت و پاداش‏هاست که اگر تعداد نمازگزاران از ده نفر بیشتر شود، اگر تمام آسمان‏ها کاغذ،و دریاها مرکب و درخت‏ها قلم شودو فرشتگان بنویسند ،پاداش یک رکعت آنرا نمى‏توانند بنویسند. (16) . و نماز جماعت‏با تاخیر ،بهتر از نماز فرادى در اول وقت است. (17)

2- آثار اجتماعى

نماز جماعت ،مقدمه وحدت صفوف و نزدیکى دلها و تقویت کننده‏روح اخوت است.

نوعى حضور و غیاب بى تشریفات،و بهترین راه شناسائى افراداست.

نماز جماعت ،بهترین ،بیشترین ،پاکترین و کم خرج‏ ترین ‏اجتماعات دنیاست و نوعى دید و بازدید مجانى و آگاهى از مشکلات و نیازهاى یکدیگر و زمینه ساز تعاون اجتماعى بین آحاد مسلمین است.

3- آثار سیاسى

نماز جماعت ،نشان دهنده قدرت مسلمین و الفت دلها و انسجام‏صفوف است.

تفرقه‏ها را مى‏زداید ،بیم در دل دشمنان مى‏افکند ،منافقان را مایوس ‏مى‏سازد،خار چشم بدخواهان است.

نماز جماعت ،نمایش حضور در صحنه و پیوند«امام‏»و«امت‏»

است.

4- آثار اخلاقى،تربیتى

در نماز جماعت ، افراد در یک صف قرار مى‏گیرند و امتیازات موهوم صنفى ، نژادى ، زبانى ، مالى و...کنار مى‏رود و صفا و صمیمیت ونوعدوستى در دلها زنده مى‏شود و مؤمنان،با دیدار یکدیگر در صف‏عبادت،احساس دلگرمى و قدرت و امید مى‏کنند.

نماز جماعت،عامل نظم و انضباط، صف‏بندى و وقت‏شناسى‏است.

روحیه فردگرایى و انزوا و گوشه ‏گیرى را از بین مى‏برد و نوعى مبارزه‏با غرور و  خودخواهى را در بر دارد.

نماز جماعت،«وحدت‏»در گفتار ،جهت، هدف و امام را مى‏ آموزد و از آنجا که باید پرهیزکارترین و لایق‏ترین اشخاص ،به امامت نماز بایستد ، نوعى آموزش و الهام دهنده علم و تقوا و عدالت است.

نماز جماعت  ،کینه‏ها و کدورت‏ها و سوء ظن‏ها را از میان مى‏برد وسطح دانش و عبودیت و خضوع را در جامعه اهل نماز ،افزایش مى‏دهد.

به خاطر اینهمه آثار است که به نماز جماعت،آنهمه توصیه شده‏است. حتى نابینایى وقتى از حضور پیامبر ،اجازه خواست که به مسجد نیاید ، آن حضرت فرمود : از خانه تا مسجد، ریسمانى ببندد و به کمک آن،خود را به نماز جماعت‏برساند. (18) و نیز، نابینایانى که اجازه ترک شرکت‏در نماز خواستند،رسول خدا(ص)اجازه نفرمود. (19) از طرف دیگر، برخورد شدید نسبت‏به کسانى که به نماز جماعت‏اهمیت نمى‏دهند،نشان دیگرى بر اهمیت و سازندگى آن است.

در حدیث است که به چنان کسان،همسر ندهید (20) و معرف آنان‏نشوید. (21)