سنگ های ثانویه هستند که از دگرگون شدن سنگ های آذرین ، دگرگونی و رسوبی که قبلا وجود داشته اند تشکیل می شود . عامل دگرگونی می تواند فشار ، گرما ، اثر سیالها و جانشینی باشد . دو عامل ماهیت سنگ دگرگونی را تعیین می نماید :
- ترکیب سنگ اولیه
- چگونگی ترکیب عوامل دگرگونی که روی آن اثر گذاشته اند .
در شرایط مختلف ، بافتهای متفاوتی حاصل می شود ، لذا بافت اولیه مبنای تشخیص سنگهای دگرگونی از یکدیگر می باشد .
سنگ ماربل بر اثر دگرگون شدن سنگ آهک یا دولومیت ایجاد می شود . ماربل اغلب دارای بلورهای درشت است که وجه تمایز آن با سنگ های کربناتی رسوبی است . کانی اصلی تشکیل دهنده اغلب ماربل ها کلسیت است و نیز دارای کانی هایی مانند کوارتز ، گرافیت ، هماتیت ، لیمونیت ، پیریت و غیره نیز هستند .
ماربل ها به عنوان یک گروه دامنه وسیعی از انواع رنگهای مختلف را از خود نشان می دهند . ماربل کاملا خالص دارای رنگ سفید و درخشان می باشد . رنگ خاکستری روشن تا سیاه توسط مواد کربن دار به وجود می آید . رنگ های سبز معمولا توسط کلریت یا سیلیکاتهای دیگر تولید می شوند . رنگ صورتی و قرمز به علت وجود ذرات بسیار ریز پراکنده هماتیت و یا کربنات منگنز و رنگ زرد و کرم بر اثر وجود لیمونیت است .
- سختی : ماربل ها اگر حاوی مقداری کوارتز یا دیگر کانی های سیلیکاته باشند مقاومترند.
- جذب آب : به طور معمول دارای جذب آب کمتر از یک درصد است .
- وزن مخصوص : وزن مخصوص متوسط ماربل 7/2 میباشد .
- مقاومت : از مقاومت متوسطی برخوردار می باشد و تغییر شکل آن به صورت الاستیک ، پلاستیک است . مقاومت فشاری ماربل بین 19 تا 140 مگاپاسکال است و مقاومت فشاری متوسط آن حدود 110 مگاپاسکال است . مقاومت خمشی آن بین 15 تا 6 مگاپاسکال و مقاومت کششی به طور متوسط 4 مگاپاسکال است .
- تخلخل : تخلخل این سنگ نسبتا کم و بین 3/0 تا 2/1 درصد است .
- رنگ : ماربل اگر خالص باشد رنگ آن سفید و درخشان است . اما به رنگهای سیاه ، سبز ، صورتی ، زرد و قرمز نیز دیده شود . وجود کربن ، کلریت ، هماتیت و لیمونیت باعث تغییر رنگ در ماربل می شود .
در ایران ، در برابر کلمه ماربل به اشتباه از واژه مرمر استفاده می شود . در حقیقت ماربل یک سنگ دگرگونی است ، در حالی که آن سنگی که در ایران در تجارت به عنوان مرمر شناخته می شود معادل واژه اونیکس ماربل بوده و عبارت است از یک سنگ لایه لایه نیمه شفاف ریز بلور از کلسیت از طرف دیگر ، سنگهای دگرگونی که در ایران به عنوان مرمریت ، چینی و کریستال شناخته میشوند انواعی از ماربل هستند . از آنجا که واژه های فوق از نظر علمی معادل صحیحی برای ماربل نیستند ، در این راهنما از کاربرد آنها اجتناب و برای تمامی آنها از همان واژه ماربل استفاده شده است . اگرچه ممکن است از نظر دانه ها متفاوت باشند .
سنگ لوح :
یک نوع سنگ دگرگونی است که از دگرگونی آرژیلیت و شیل و در موارد خاصی از سنگ های آذرین خیلی ریزدانه نظیر توفها به وجود آمده است . ارزش اقتصادی این سنگ به طور اهم به وجود صفحات جدایش که کلیواژ نامیده می شود بستگی دارد . این خاصیت در سنگهای لوح متفاوت است . برخی از آنها را میتوان به سادگی به صفحات نازک تقسیم کرد و در برخی دیگر این کار ، خیلی به دشواری صورت می گیرد . یخبندان اثر خیلی بدی روی قابلیت جدایش لایه ها دارد ، لذا سنگ را باید در معدن تا تازه است استخراج کرد .
ویژگیهای سنگ لوح :
این سنگ از نظر نحوه تشکیل با سایر سنگها متفاوت است ، لذا برای استفاده از آن به عنوان سنگ ساختمانی باید آزمایشهای مختلفی روی آن انجام داد که معمولا با آزمایشهای استاندارد سنگهای دیگر متفاوت است .
جدایش پذیری :
این خاصیت با شکافتن سنگ با یک قلم نازک انجام می شود ، تا صافی ، نازکی ومنظم برش خوردن لایه ها بررسی شود .
جذب آب :
درصد جذب آب سنگ لوح طبق استاندارد stm c : 121 آزمایش شود . این خاصیت معمولا بین 14/0 تا 42/0 درصد است .
وزن ویژه :
وزن مخصوص سنگ لوح معمولا 7/2 تا 9/2 تن بر مترمکعب است .
مقاومت :
مدول گسیختگی سنگ در بهترین حالت بین 48 تا 70 مگا پاسکال است . مدول گسیختگی سنگ لوح مطابق استاندارد atm c : 120 آزمایش شود .
سختی یا الاستیک :
اگر یک پلاک سنگ لوح بین دو گیره بسته شود و تحت فشار قرار گیرد ، خم می شود و قبل از اینکه بشکند ، مقداری خمش نشان می دهد . این خمش درجه سختی سنگ لوح را نشان می دهد . آزمایش مربوط مطابق با استاندارد astm c : 120 انجام شود .