مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تنها سازمانی است در ایران که بر طبق قانون می تواند استاندارد رسمی فرآورده ها را تعیین و تدوین و اجرای آن ها را با کسب موافقت شورای عالی استاندارد اجباری اعلام کند. وظایف و هدف های مؤسسه عبارتست از: (تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی، انجام تحقیقات به منظور تدوین استاندارد، بالا بردن کیفیت کالاهای داخلی، کمک به بهبود روش های تولید و افزایش کارآیی صنایع در جهت خودکفایی کشور، ترویج استانداردهای ملی نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری، کنترل کیفی کالاهای صادراتی مشمول استانداردهای اجباری و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب به منظور فراهم نمودن امکانات رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بینالمللی، کنترل کیفی کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری به منظور حمایت از مصرف کنندگان و تولید کنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب خارجی راهنمایی علمی و فنی تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و مصرف کنندگان، مطالعه و تحقیق درباره روش های تولید، نگهداری، بستهبندی و ترابری کالاهای مختلف، ترویج سیستم متریک و کالیبراسیون وسایل سنجش، آزمایش و تطبیق نمونه کالاها با استانداردهای مربوط، اعلام مشخصات و اظهار نظر مقایسهای و صدور گواهینامه های لازم). موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بین المللی استاندارد می باشد و لذا در اجرای وظایف خود هم از آخرین پیشرفت های علمی و فنی و صنعتی جهان استفاده می نماید و هم شرایط کلی و نیازمندی های خاص کشور را مورد توجه قرار می دهد. اجرای استانداردهای ملی ایران به نفع تمام مردم و اقتصاد کشور است و باعث افزایش صادرات و فروش داخلی و تأمین ایمنی و بهداشت مصرف کنندگان و صرفه جزئی در وقت و هزینه ها و در نتیجه موجب افزایش درآمد ملی و رفاه عمومی و کاهش قیمت ها می شود.
گذشته از پیشینه تاریخی غیر مدون استاندارد در ایران، اولین تشکیلات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران با تصویب قانون اوزان و مقیاس ها در سال ۱۳۰۴ شمسی مطرح می شود. بعدها در سال ۱۳۳۱ به لحاظ ضرورت تعیین ویژگی ها و نظارت بر کیفیت کالاهای صادراتی و وارداتی ایجاد یک تشکیلات رسمی مورد توجه قرار گرفته و هسته اولیه تشکیلات سازمانی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بصورت اداره ای در وزارت بازرگانی وقت شکل می گیرد. در سال ۱۳۳۹ با تصویب قانون تاسیس موسسه استاندارد ایران این موسسه کار خود را در چهارچوب هدف ها و مسئولیت های تعیین شده آغاز می کند. موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در سال ۱۳۳۹ به عضویت سازمان بینالمللی استاندارد ISO در آمده و این عضویت تا به امروز به شکل موثری ادامه دارد به گونه ای که در بیشتر کمیته های فنی بین المللی حضور فعال داشته و بر اساس آخرین اطلاعات دریافتی از ایزو در ۱۲۷ کمیته فنی اصلی و فرعی عضو فعال و در ۱۱۱ کمیته فنی اصلی و فرعی عضو ناظر است و دبیرخانه بینالمللی کمیته های فنی زیر نیز در ایران مستقر است:
- دبیرخانه کمیته فنی شوینده ها(مواد فعال سطحی) ISO/TC۹۱ - Surface active agents.
- دبیرخانه کمیته فنی کودهای شیمیایی ISO/TC۱۳۴ Fertilizers and soil conditioners.
- دبیرخانه کمیته فنی فرآورده های بهداشتی و آرایشی ISO/TC۲۱۷ - Cosmetics
موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران علاوه بر عضویت در سازمان بین المللی استاندارد با سازمان های بین المللی زیر همکاری دارد:
-IEC کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک.
-OIML سازمان بینالمللی اندزه شناسی قانونی.
- BIPM عهدنامه متر راجع به دفتر بینالمللی اوزان و مقیاس ها.
- WAITRO انجمن جهانی سازمان های تحقیقات صنعتی و تکنولوژیک.
استاندارد چیست؟
استاندارد در لغت به معنی نظم قاعده قانون و مفاهیمی از این قبیل است. اما معنی آن در ارتباط با موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران که مسئولیت قانونی تهیه و تدوین استانداردهای ملی را عهده دار می باشد عبارت است از: تعیین و تدوین ویژگی های لازم در تولید یک فرآورده و انجام یک خدمت با تبادل نظر و توافق جمعی صاحبان حق و نفع با روش های مشخص شده مرجعیت قانونی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بر اساس اختیارات و وظایف قانونی در موارد زیر به عنوان مرجع در کشور شناخته شده است:
- تعیین و تدوین استانداردهای ملی(رسمی) به استثنا مواد دارویی.
- تعیین ویژگی کالاها و مقایسه آن با استانداردهای مربوط(به استثنای مواد دارویی).
- اجرای سیستم بینالمللی یکاها و کالیبره کردن وسایل سنجش.
- تائید صلاحیت شرکت ها و موسسات بازرسی کننده داخلی و خارجی(سورویانس) و بازرسی کالا در مبدا و مسیر.
- تعیین عیار فلزات گرانبها.
توضیح: آزمایشگاه های موسسه در سطح کشور بعنوان آزمایشگاه های مرجع شناخته شده است.
فعالیت های اصلی موسسه
- مطالعات و پژوهش های کاربردی برای تدوین و بازنگری و اجرای استانداردهای ملی
- تدوین و انتشار استانداردهای ملی.
- ترویج استانداردهای ملی(اطلاع رسانی و فعالیت های فرهنگی و ترویجی).
- صدور، تمدید، تعلیق و ابطال پروانه های کاربرد علامت استاندارد ایران(بررسی نظام کیفیت، تائید صلاحیت مسئولین کنترل کیفیت، نمونه برداری و آزمون ادواری نمونهها).
- نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری(آزمون کالاها در مقایسه با مشخصات مندرج در استانداردها و رسیدگی به شکایات و پیگیری های حقوقی و قضایی).
- صدور گواهینامه های انطباق در مورد کالاهای وارداتی و صادراتی.