نام منگنز از یک کلمه لاتین به نام mangnes گرفته شده است .
تاریخچه : اولین استفاده ها از منگنز به عصر حجر باز می گردد . آنجا که انسانها در حدود 17000 سال پیش برای نقاشی بر روی دیوارها ازMnO2 استفاده می کردند . بعد ها در یونان باستان از آلیاژهای استیل حاوی منگنز در تولید سلاح استفاده می شد . در مصر و روم نیز از منگنز در صنعت شیشه سازی استفاده می کردند . در قرن هفدهم یک شیمیدان آلمانی به نام Glauber پرمنگنات را به عنوان اولین نمک قابل استفاده منگنز کشف کرد . در پایان این قرن منگنز اساس تولید کلر به شمار می رفت . در سال 1771 منگنز بوسیله یک شیمیدان آلمانی شناخته شد و سرانجام در سال 1774 بوسیله یک دانشمند سوئدی به نام Gohann Gahn ایزوله شد و فلز منگنز به صورت منفرد بدست آمد .
پیدایش
منابع زمینی منگنز ، بسیار زیاد اما بطور نامنظمی پراکنده شدهاند؛ منابعی که در آریکا واقع شدهاند، نامرغوب بوده و تهیه آن گران است. آفریقای جنوبی و اوکراین بیش از 80% منابع شناخته شده جهان را دارا هستند؛ آفریقای جنوبی بدون در نظر گرفتن چین و اوکراین بیش از 80% کل آنرا تولید میکند. منابع واردات آمریکا ( 2001- 1998) : سنگ معدن منگنز : گابن 70% ، آفریقای جنوبی 10% ، استرالیا 9%، مکزیک 5% و سایر کشورها 6%. فرومنگنز : آفریقای جنوبی 47% ، فرانسه 22%، مکزیک 8%، استرالیا 8% و سایر کشورها 15%. منگنز موجود در کل واردات منگنز: آفریقای جنوبی 31% ، گابن 21%، استرالیا 13% ، مکزیک 8% و سایر کشورها 27%.
منگنز در بورکینوفاسو استخراج میشود. مقادیر بسیار زیادی منگنز در سختگاههای منگنز واقع در کف اقیانوسها وجود دارد. در سال 1970، تلاشهایی که برای یافتن روشهای عملی و اقتصادی بهرهبرداری از سختگاههای منگنز انجام میشد، متوقف گشت.
خصوصیات قابل توجه
منگنز ، مانند آهن ، فلزی خاکستریرنگ است. فلزی است سخت و بسیار شکننده که بهسختی ذوب اما بهراحتی اکسیده میشود. فلزمنگنز فقط پس از پردازش خاصی فرومغناطیس میگردد. کلیترین حالتهای اکسیداسیون منگنز ، 6+ ، 4+ ، 3+ ،2+ و 7+ است، اگرچه حالتهای اکسیداسیون از 7+ تا 1+ مشاهده میشود. ترکیبات منگنزی که درآنها منگنز دارای حالت اکسیداسیون 7+ میباشند، عاملهای اکسید کنندهای قوی هستند.
کاربردها
منگنز به خاطر خصوصیات ثابت کنندگی گوگرد ، اکسیژنزدائی و آلیاژ سازی برای تولید آهن و فولاد ضروری است. فولادسازی ، ازجمله بخش تولید آهن آن ، بیشترین مقدار منگنز داخلی را نیاز دارد که اخیرا" بین 90% تا 85% مقدار مورد نیاز است. از بین کاربردهای مختلف دیگر آن ، منگنز بخش اصلی فرمولهای فولادضد زنگ ارزان قیمت و آلیاژهای آلومینیم پرکاربرد را تشکیل میدهد.
از اکسید منگنز ، در انواع پیلهای خشک جدید استفاده میشود. انتظار میرود ماهیت و سطح کلی کاربرد منگنز در آمریکا در آینده ای نزدیک تقریبا" یکسان باقی بماند. هیچ گونه فنآوری عملی برای جایگزینی مواد دیگر به جای منگنز یا استفاده از مقادیر داخلی و سایر ذخائر جهت خودکفایی آمریکا نسبت به کانی منگنز سایر کشورها وجود ندارد.
نقش بیولوژیکی
منگنز ، ماده غذایی است که وجود آن به مقدار کم برای تمامی گونههای حیات ، ضروری میباشد. ردههای آنزیمهایی که عوامل مشترک منگنز دارند، بسیار گسترده است و مثلا" شامل oxidoreductases transferases ، hydrolases ، lyases ، isomerases ، ligases ، lectins ، integrins میباشند. شاید آرژیناز ، دیسموتاس سوپر اکسید ، حاوی منگنز و سم دیفتری ، معروفترین پلیپپتیدهای منگنز باشند.
ترکیبات
پرمنگنات پتاسیم که آنرا بلورهای کاندی هم مینامند، بهعلت خصوصیات اکسیداسیون آن ، یک معرف آزمایشگاهی متداول است و بعنوان یک داروی محلی کاربرد دارد؛ ( مثلا" برای درمان بیماریهای ماهی ). دیاکسید منگنز در پیلهای خشک کاربرد داشته ، نیز میتوان از آن برای کلر زدایی شیشههایی که با مقادیر کمی آهن ، سبز رنگ شدهاند، استفاده نمود. با ترکیبات منگنز ، میتوان شیشهها را ارغوانی کرد و عامل رنگ ارغوانی واقعی میباشد. علاوه بر اینها ، از دیاکسید منگنز برای تولید اکسیژن ، کلر و رنگهای سیاه جامد استفاده میگردد.